Vượt qua trầm cảm sau sinh như thế nào?

Theo thống kê, tỷ lệ phụ nữ bị trầm cảm sau sinh và không biết cách vượt qua trầm cảm sau sinh như thế nào chiếm khoảng 15% trong 3 tháng đầu và 25% trong vòng 12 tháng sau sinh. Đây là chứng bệnh rất phổ biến và nguy hiểm.

Người bệnh có thể bị trầm cảm nhẹ, vừa hoặc nặng, thoáng qua hoặc kéo dài, dẫn đến những hành động tiêu cực cho bản thân.

1. Trầm cảm sau sinh là gì?

Về cơ bản, bệnh Trầm cảm sau sinh là tình trạng người phụ nữ bị rối loạn cảm xúc, hay có suy nghĩ tiêu cực, mệt mỏi, buồn chán và lo lắng về nhiều vấn đề trong cuộc sống. Bệnh lý này có thể ở mức nhẹ, vừa hoặc nặng, tự khỏi hoặc thậm chí sẽ không thể tự hết nếu không có biện pháp can thiệp kịp thời.

Theo các chuyên gia tâm lý thì sau khi sinh con, cơ thể người phụ nữ thường có những sự thay đổi đột ngột về nội tiết . Sự giảm đột ngột estrogen và progestrogen, ngoài ra, hormones tuyến giáo cũng giảm nhanh chóng gây ra cảm giác mệt mỏi , trầm uất.

vuot-qua-tram-cam-sau-sinh-nhu-the-nao

nội tiết tố nữ liên tục thay đổi

Ngoài ra, thể tích máu, hệ miễn dịch, huyết áp lúc này cũng biến đổi nên dẫn đến những bất ổn về cảm xúc. Các dấu hiệu ban đầu của Trầm cảm sau sinh thường không được gia đình chú ý, chỉ khi đến lúc xảy ra nhiều hậu quả đau lòng thì người ta mới nghĩ lại về các dấu hiệu gợi báo của căn bệnh này.

Bệnh lý trầm cảm sau sinh sẽ càng trở nên trầm trọng nếu thời điểm sau sinh, người mẹ gặp khó khăn trong việc chăm sóc em bé mà gia đình lại có mâu thuẫn không thể gỡ bỏ.

Khi có thêm thành viên mới, mâu thuẫn gia đình đẩy lên cao trào khi có những khác biệt về thế hệ, về cách nuôi dạy, về quan điểm sống. Nhất là câu truyện mẹ chồng nàng dâu từ bao đời khiến cơm chẳng lành và canh cũng không ngọt.

Gia đình gặp khó khăn về tài chính, không có sự giúp đỡ của người thân, một mình người mẹ gánh vác mọi chuyện…. Đặc biệt, nếu trong gia đình có người từng bị trầm cảm thì người phụ nữ sau khi sinh cũng có nguy cơ mắc trầm cảm nhiều hơn.

Lần đầu làm mẹ với quá nhiều sự bỡ ngỡ, lóng ngóng trong việc chăm sóc em bé. Con không thể ngừng khóc còn mẹ thì không biết phải làm sao. Mất ngủ kéo dài vì con khóc đêm không ngừng.

Từ đó người mẹ dần cảm thấy mất hứng thú sống và không kiểm soát được suy nghĩ của bản thân.

2. Dấu hiệu của trầm cảm sau sinh

Bệnh trầm cảm sau sinh thường không được phát hiện cho đến khi người bệnh có những hành động dại dột, làm ảnh hưởng đến sức khỏe của bản thân. Do đó, người thân cần có những nhận biết tối thiểu về các dấu hiệu để có thể bảo vệ bà mẹ sau sinh trước những ảnh hưởng tiêu cực của căn bệnh này.

Các biểu hiện thường thấy:

  • Suy nhược cơ thể

Thực tế có rất nhiều bà mẹ sau khi sinh con xong liền rơi vào trạng thái vô vọng, đau khổ và thậm chí là khóc lóc cả ngày mà không có bất kỳ một lý do nào cả.

Đôi khi, bản thân họ cảm thấy mình không được quan tâm, bị mọi người bỏ rơi trong căn phòng 4 bức tường cùng đứa con quấy khóc mà hay được gọi là ở cữ.

Cảm giác này kéo dài sẽ khiến cơ thể mệt mỏi triền miên và suy nhược. Đây chính là dấu hiệu ban đầu của trầm cảm sau sinh.

Liên đã từng rơi vào trạng thái này ngay khi chồng vừa hết thời gian nghỉ chăm vợ 5 ngày. Liên tiếp trong suốt thời gian ở cữ, đôi khi chỉ là 1 hành động nhỏ, 1 câu nói thôi cũng làm Liên suy nghĩ cả ngày trời và tự khóc.

Đôi khi nhìn thấy con khóc mà mình không biết phải làm gì – khóc. Nhiều lúc bế con cả đêm không được ngủ – khóc. Không có tiền mua đồ ăn – khóc. Hoặc có tiền nhưng không được mua đồ ăn – khóc. Không ăn được gì – khóc nốt.

Nếu gom nước mắt lại chắc cũng dc mấy chậu.

  • Lo lắng, cơ thể đau mỏi không rõ nguyên nhân

Sau sinh, các bà mẹ thường có nhiều mối lo về bản thân, gia đình và con cái. Nhiều người cảm thấy đau dữ dội ở cổ và đầu, lưng, ngực nhưng khi đi khám thì không tìm ra nguyên nhân.

  • Hoảng hốt

Phụ nữ mắc trầm cảm sau sinh thường cảm thấy hoảng hốt với những điều có thể sảy ra hàng ngày. Sau khi hoảng hốt thì rất khó để họ bình tĩnh lại. Cách tốt nhất trong trường hợp này chính là tránh để những tình huống đó xảy ra lặp lại nhiều lần.

  • Căng thẳng

Dấu hiệu căng thẳng thường xuyên sẽ làm cho chứng trầm cảm trở nên nặng nề hơn. Loại căng thẳng này cũng là một trong những dấu hiệu ban đầu của trầm cảm sau sinh và không thể điều trị bằng thuốc an thần.

Bản thân các bà mẹ mang thai và cho con bú gặp quá nhiều kiêng cữ, ngay cả dùng thuốc cũng không được dùng vì sợ ảnh hưởng tới con. Chịu đựng lâu dần khiến căng thẳng càng nhiều và gây nên Trầm cảm

  • Cảm giác bị ám ảnh

Những bà mẹ bị Trầm cảm sau sinh thường hay bị ám ảnh về một việc,một người hay một hành động cụ thể nào đó. Những nỗi ám ảnh có thể đi kèm với cảm giác tội lỗi mà không rõ nguyên do.

Thời gian đầu Gạo rất hay bị nấc cụt. Liên đẻ Gạo vào tháng 11, thời tiết miền Bắc đã bắt đầu se lạnh. Liên cũng không hiểu sao Gạo bị nấc cụt liên tục.

Lúc đó mỗi lần Gạo nấc cụt, mọi người lại bảo “nấc là do đói, hoặc lạnh” rồi giục cho Gạo ăn đi, đắp thêm chăn cho Gạo đi. Liên giật mình lo sợ việc mình chăm con không được tốt. Mình cho con ăn không đủ no, mình ko giữ ấm cho con.

Mình là bà mẹ tồi không biết chăm con. Liên dần bị ám ảnh với mọi phán đoán liên quan tới việc nấc cụt của Gạo.

Những tưởng đây chỉ là một chi tiết nhỏ, nhưng đối với những bà mẹ bị trầm cảm sau sinh thì nó thực sự lớn.

Sau 1 tháng ở cữ, Liên nuôi con khoa học và có thời gian tìm hiểu về hiện tượng nấc cụt ở trẻ sơ sinh thì mọi chuyện mới trở lại bình thường. Đôi khi nấc cụt chỉ là hiện tượng tự nhiên phải có ở trẻ sơ sinh.

Vì thực tế chứng minh rằng, có nhiều lần kể cả khi Liên vừa cho Gạo ăn no, hoặc đang ngồi trước quạt sưởi ấm áp với nhiệt độ phòng khoảng 15 độ thì Gạo vẫn bị nấc.

Liên đã thoát khỏi ám ảnh về hiện tượng nấc cụt của con từ đó.

gao-ti-gia

Gạo hồi mới sinh rất hay nấc cụt dù đã ăn no và mặc ấm

  • Rối loạn giấc ngủ

Thường người bệnh bị trầm cảm sau sinh rất khó đi vào giấc ngủ và hay bị thức giấc giữa đêm. Thỉnh toảng gặp ác mộng không thể ngủ lại. Trong trường hợp này, ngoài việc tích cực điều trị thì tốt nhất là nên có người giúp mẹ cho bé bú vào buổi tối.

Liên hay gặp ác mộng, đôi khi khóc trong mơ. Nhiều lần giật mình dậy vì chồng đánh thức rồi lại ôm chồng khóc. Sau khi tìm hiểu ngọn ngành, Liên đề nghị để chồng có thể phụ giúp mình cho con ăn bữa đêm.

Nhưng nhiều khi chồng mệt vì hôm sau vẫn phải đi làm, nên Liên chỉ thực sự nhờ khi quá mệt, và khi chồng có thể hỗ trợ được. Đôi khi chỉ cần sự san sẻ nhỏ này cũng khiến Liên vững tâm hơn trong cuộc chiến nuôi dạy con.

Ngoài một vài dấy hiệu tâm lý lớn thường gặp thì trầm cảm sau sinh còn dễ nhận thấy ở những dấu hiệu nhỏ sau:

  • Thay đổi khẩu vị và tăng hoặc giảm cân
  • Mất ngủ hoặc ngủ quá nhiều
  • Tậm trạng buồn bã
  • Cảm thấy vô dụng hay tội lỗi
  • Khó tập trung hoặc không quyết đoán
  • Giảm hứng thú hoạt động
  • Suy nghĩ, hành động, phản ứng chậm
  • Mọt mỏi, thiếu sinh lực
  • Thường nghĩ đến cái chết và tự tử.

5. Vượt qua trầm cảm sau sinh như thế nào?

Bệnh trầm cảm sau sinh nếu ở giai đoạn đầu thì sự giúp đỡ của gia đình chính là cách để người mẹ nhanh chóng phục hồi. Sự giúp đỡ đôi khi chỉ là giúp họ trông con để những người mẹ được nghỉ ngơi và làm những điều mà họ thích cũng có thể khiến tâm trạng tốt lên.

Duy trì chế độ dinh dưỡng tốt với khẩu phần ăn khoa học cũng là một cách điều trị giúp tâm trạng các bà mẹ bình ổn.

Tại Việt Nam hầu hết thời gian ở cữ các bà mẹ thường kiêng cữ quá nhiều các thực phẩm bổ dưỡng mà chỉ ăn thịt kho nghệ, gà kho nghệ, canh rau ngót nguyên tháng cữ. Điều này khiến người mẹ bị ám ảnh về thức ăn và lo sợ mỗi bữa ăn chuẩn bị tới.

Bất lực vì không thể ăn được, không thể tự nấu được món mình thích. Kèm thêm cơ thể mệt mỏi vì vừa trải qua giai đoạn thập tử nhất sinh, và con thì quấy khóc. Tất cả làm nên căn bệnh trầm cảm sau sinh.

Bản thân Trầm cảm sau sinh là một căn bệnh tâm lý đáng sợ, có thể người bệnh không muốn điều đó xảy ra nhưng đôi khi chính bản thân họ không thể tự kiểm soát được hành vi của mình.

Để phòng ngừa, các mom có thể tham khảo các hoạt động sau:

  • Tập thể dục khi có thể

Không phải là các bài tập với máy móc hạng nặng, thở huỳnh huỵch mồ hôi nhễ nhại nha các mom. Thể dục nhẹ nhàng , hoặc chỉ đơn giản là đi bộ với em bé trong xe đẩy để hít thở không khí trong lành, gặp những người hàng xóm nói đôi ba câu chuyện vu vơ.

Đây là một trong những cách đơn giản nhất để giảm bớt trầm cảm sau sinh.

Hồi đó cứ tới buổi chiều là Liên cho Gạo vào xe đẩy đi rong cả khu. Đi hết xóm trên xóm dưới, ngắm hoa ngắm cỏ rồi 2 mẹ con lại lững thững đi về.

gao-va-hoa-cam-tu-cau

Gạo hồi đó đi rong cả khu bằng xe đẩy

  • Duy trì chế độ ăn uống lành mạnh

Tập thói quen ăn thực phẩm bổ dưỡng để giúp bản thân cảm thấy tốt hơn và cung cấp cho cơ thể những chất dinh dưỡng cần thiết. Lên kế hoạch cho các bữa ăn trong tuần, nấu nướng những món mình thích cũng là 1 cách giải tỏa tâm lý hữu ích.

Sau 1 tháng ở cữ, dù cơ thể vẫn còn đau nhức nhưng Liên vẫn cố gắng lâu lâu tự nấu 1 bữa để an ủi những tháng ngày không thể ăn. Ăn xong 1 bữa với những đồ ăn mà mình thích, tâm trạng vui vẻ lại ngay tức thì.

  • Dành thời gian cho bản thân

Nếu các mom bị choáng ngợp bởi việc chăm con, trách nhiệm gia đình…. Vân vân mây mây. Ngay lúc này hãy dừng lại và đưa ra lời đề nghị giúp đỡ trông con với người thân. Ngay cả khi chỉ có thể ra khỏi nhà trong một khoảng thời gian rất ngắn, thì đây cũng là cơ hội để tái tạo năng lượng tuyệt vời cho các bà mẹ.

Một lời khuyên mà có lẽ bà mẹ sau sinh nào cũng được nghe từ mẹ đẻ mình đó là: “tranh thủ ngủ khi con ngủ”. Đúng vậy, còn nếu không thể ngủ được giống Liên thì có thẻ tranh thủ nhắm mắt nghỉ ngơi cạnh con cũng rất OK.

Nhưng với những bà mẹ chăm con một mình thì việc dành thời gian ra khỏi nhà trong một khoảng thời gian ngắn là khá khó. Các mom có thể cân nhắc phương pháp EASY được kể tới tiếp theo

EASY là chuỗi họat động bao gồm: Ăn – chơi – ngủ – thời gian của mẹ. Một ngày của bé sẽ là sự lặp đi lặp lại của chuỗi hoạt động này.

Việc nuôi con khoa học giúp bé có một lịch sinh hoạt lành mạnh, và giúp mẹ có thể giảm bớt áp lực khi chăm sóc con. Có thời gian nghỉ ngơi, thư giãn, chăm sóc bản thân và thực hiện nhiều công việc khác.

EASY là phương pháp tốt cho cả mẹ và bé. Đây cũng là điểm mấu chốt giúp Liên vượt qua được Trầm cảm sau sinh.

Với những người quen biết Liên, mọi người hay nghĩ Liên lúc nào cũng vui vẻ, chăm con tốt, có thời gian nghỉ ngơi, nhưng thực ra gì cũng có phương thức cả.
Liên vượt qua trầm cảm sau sinh nhờ EASY rất nhiều.

  • Kiểm tra việc cho con bú

Điều đáng được nói tới là có một số trường hợp phụ nữ phát triển các triệu chứng trầm cảm trong khi cho con bú. Tình trạng này được gọi là phản xạ tống máu xuống sữa Dysmorphic.

Tất cả làm cho bà mẹ sau sinh trải qua cảm giác buồn bã, kích động, hoặc tức giận đột ngột kéo dài vài phút sau khi sữa chảy xuống.

Do đó, để phòng ngừa và vượt qua trầm cảm sau sinh, các mom nên chọn phương pháp cho con ăn mà cảm thấy phù hợp với bản thân. Không nhất thiết phải cho con bú hoàn toàn mà có thể vắt sữa cho con ti bình và nhờ sự giúp đỡ từ chồng.

gao-va-bo

Hãy nhờ sự giúp đỡ từ chồng của mình

  • Đấu tranh với sự cô lập

Đôi khi các mom sẽ cảm thấy mình bị cô lập. Các nhà nghiên cứu phát hiện ra rằng những bà mẹ mới sinh có mức độ trẩm cảm thấp hơn nếu được thường xuyên nói chuyện với những bà mẹ có kinh nghiệm, những người đã trải qua trầm cảm sau sinh trước đó.

Vì vậy Liên vẫn khuyên bạn bè của mình, nếu có thể, hãy trò chuyện thật nhiều với những mẹ bỉm sữa khác cùng giai đoạn. Để giải tỏa căng thẳng và cũng để học hỏi thêm nhiều kinh nghiệm.

Điều này giúp các mom đấu tranh với sự cô lập, luôn vui vẻ vì mình không chỉ có một mình mà còn rất nhiều bà mẹ khác cũng bên mình và cùng nhau vượt qua.

6. Những hiểu lầm về trầm cảm sau sinh

Lại là câu chuyện về ông bà chúng ta: “Hồi xưa tao đẻ chục đứa có bị trầm cảm bao giờ đâu, chúng mày bây giờ cứ lắm chuyện”.

Vâng lại là “hồi xưa như thế có sao”.

Vài năm trước đây khi nghe tới vụ án giết người của Lê Văn Luyện, dư luận gần như trấn động vì quá dã man.

Sau vụ án đó, hàng loạt các tin tức về giết người được nêu lên trên các mặt báo với nhiều phương thức man rợ hơn cả Lê Văn Luyện. Và đấy, hồi xưa đâu có vụ giết người nào đâu, sao giờ lại nhiều thế.

Khi phương tiện thông tin phát triển, người dân có cơ hội tiếp cận với nhiều nguồn thông tin hơn và có nhiều kiến thức hơn.

Ai dám khẳng định trước Lê Văn Luyện chưa có vụ giết người nào? Cũng có nhưng chỉ là chưa được đề cập đến và nổi tiếng trên các mặt báo thôi.

Và câu chuyện trầm cảm sau sinh cũng vậy. Cũng có nhưng chỉ là các bà, các mẹ chưa đề cập đến thôi.

Ngày nay khi khoa học và thông tin đều phát triển, trầm cảm sau sinh mới thực sự được quan tâm và nhắc tới như một căn bệnh nguy hiểm với những hệ lụy mà nó mang lại.

Không chỉ đơn thuần là buồn chán, mệt mỏi, hay khóc. Mức độ trầm trọng mà trầm cảm sau sinh mang lại còn là tự tử, rối loạn tâm thần và sát hại con đẻ của mình.

Liên cũng từng bị trầm cảm sau sinh nhưng may mắn chỉ là ở thể nhẹ. Tâm trạng buồn chán, mệt mỏi, hay khóc, suy nghĩ tiêu cực và bị ám ảnh bởi nhiều thứ xung quanh.

Thật may mắn khi có Thùy – một người bạn cùng khóa cũng sinh con cùng thời điểm. Dù trước đây 2 đứa chả bao giờ nói chuyện với nhau, nhưng nhờ Gạo và Sữa, 2 mẹ bỉm sinh con lần đầu đã có nhiều cuộc thảo luận thú vị.

Về cách chăm con, cách dạy con, chia sẻ kinh nghiệm của bản thân trên bước đường chăm sóc con nhỏ, hay đôi khi chỉ là chia sẻ những bức ảnh ngộ nghĩnh của con mình.

vuot-qua-tram-cam-sau-sinh-nhu-the-nao

Gạo và Sữa gặp nhau lần đầu đã cầm tay nhau thân thiết

Được tâm sự cùng một người khác giúp tâm lý được bình ổn hơn rất nhiều. Điều này cũng đánh tan các suy nghĩ tiêu cực khi có 1 người bạn sáng suốt giúp đưa ra nhiều quyết định đúng đắn mà bản thân mình đang bế tắc.

Trầm cảm sau sinh đôi khi tự biến mất, nhưng nếu nó cản trở hoạt động bình thường hoặc cảm giác buồn chán kéo dài hơn 2 tuần thì nên có những hoạt động điều trị phù hợp.

Liên cũng từng nghĩ tới việc tự tử nhưng may mắn có chồng phát hiện kịp thời và có Thùy ở bên. Cùng với việc nuôi con khoa học, dần dần cảm xúc cũng ổn định hơn và tự vượt qua lúc nào không hay.

7. Lời kết

Thực tế, trầm cảm sau sinh khó nhận biết vì có nhiều triệu chứng giống với rối loạn cảm xúc thông thường. Bất kỳ bà mẹ nào mới sinh đều có thể trải qua các cảm xúc: mất ngủ, mệt mỏi, ăn uống kém, lo lắng…..Do đó việc tiếp cận chẩn đoán có vai trò khá quan trọng để nhận biết các yếu tố nguy cơ tiềm ẩn.

Trầm cảm sau sinh không nguy hiểm nếu được phát hiện và giúp đỡ kịp thời. Do đó các bố đóng vai trò then chốt trên bước đường cùng bạn đời của mình san sẻ những mối lo này. Hãy luôn là người theo sát, giúp đỡ và cùng vợ mình vượt qua trầm cảm sau sinh nhé các bố.

Bên cạnh đó, việc đề nghị được giúp đỡ cũng là một trong những điều quan trọng mà các mẹ nên nhớ để có thể vượt qua được trạng thái chơi vơi do chứng Trầm cảm sau sinh này mang lại.

Vượt qua trầm cảm sau sinh như thế nào không khó. Khó ở chỗ là nhận biết đúng bệnh để chữa đúng bài.

 

 

Add Comment